Begrippen energie

A

  • Aardgas
    Gasvormige brandstof die bestaat uit vluchtige koolwaterstofverbindingen, ontstaan uit plantenresten in het diepste van de aarde
  • Aardolie
    Een brandbare vloeistof die bestaat uit een mengsel van koolwaterstoffen,ontstaan uit organische resten
  • Aardwarmte
    De warmte die afkomstig is uit de kern van de aarde
  • Affakkelen
    Het ter plekke verbranden van ontstane gassen bij oliewinning
  • Atoom
    Kleinste deeltje van een element dat nog alle eigenschappen van dat element heeft
  • Atoombom
    Een kernwapen dat gebruikmaakt van de energie die is opgeslagen in de kernen van atomen om een ontploffing te veroozaken

B

  • Benzine
    Een brandstof gemaakt van aardolie die wordt gebruikt als motorbrandstof, maar ook als oplosmiddel voor vetten
  • Bio-energie
    Energie die wordt opgewekt door verbranding, vergassing of vergisting van organische materialen.
  • Biovergisting
    Het proces waarbij uit mest en co-producten groene stroom, duurzame warmte en digestaat wordt gevormd
  • Bodemenergiesysteem
    Een systeem dat grondwater onttrekt en infiltreert
  • Bodemwarmte
    Is de warmte die afkomstig is van de zon en wordt opgeslagen in de aarde
  • Borselle
    Een plaats in zeeland waar de enige werkende kerncentrale van Nederland staat en die ongeveer 10% van de elektriciteit opwekt die we in Nederland gebruiken
  • Broeikaseffect
    Verschijnsel dat bepaalde gassen in de atmosfeer de uitstraling van warmte door het aardoppervlak tegenhouden, waardoor de temperatuur op aarde stijgt
  • Broeikasgas
    Gasvormige bestanddelen van de atmosfeer (die zowel natuurlijk als antropogeen kunnen zijn) die infrarode straling absorberen en weer uitstralen.
  • Bruinkool
    Een brandstof die voor 70% uit koolstof bestaat en ontstaat door de samenpersing van veen.

C

  • Carboon
    De periode in de geologische tijdstabel, circa 300 miljoen jaar geleden, waarin Nederland een tropisch klimaat had. Bekend omdat in deze periode steenkool gevormd werd.
  • Cokes
    Een harde kool, ontstaan uit steenkool, maar waar het gas (wegens verhitting) uit is verwijderd. Het wordt gebruikt om ijzererst te smelten.
  • Commodity
    Ruwe basismaterialen die worden gebruikt bij het produceren van goederen, zoals olie, ruwe metalen, katoen en koffie. De waarde van de commodity wordt bepaald door de markt van vraag en aanbod.
  • COVRA
    De Centrale Organisatie die erkend is als ophaaldienst van radioactieve afvalstoffen en een eigen opslagplaats heeft om radioactief afval te bergen.

D

  • Dagbouw
    Een vorm van mijnbouw waarbij de delfstoffen worden gewonnen in de open lucht, dus zonder dat daarbij gangen gegraven hoeven worden.
  • Deuterium
    Een isotoop van waterstof, die naast een proton in de kern ook nog een neutron heeft, en daarom ook ‘zwaar waterstof’ genoemd wordt.
  • Diesel
    Een bepaalde oliesoort die gebruikt wordt als brandstof in voertuigen
  • Duurzame energie
    Energie die wordt verkregen uit hernieuwbare energiebronnen. Dit zijn bronnen die nooit op zullen raken.
  • Dynamo
    Een machine die mechanische energie via een draaiende as binnen laat komen en deze energie vervolgens omzet in elektrische gelijkstroomenergie

E

  • Ecosysteem
    Het geheel van planten en dieren in een bepaald gebied en de verhoudingen ten opzichte van elkaar binnen de omgeving
  • Erts
    Een in de natuur voorkomende grondstof, waar de mens mineralen uit haalt voor specifieke gebruiksdoeleinden.

F

  • Fossiele brandstoffen
    Koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit plantaardige en dierlijke resten in het geologische verleden, die men gebruikt als brandstof.
  • Fotosynthese
    Biochemisch proces waarbij ,onder invloed van zonlicht, koolstofdioxide en water worden omgezet in glucose (suikers) en zuurstof.
  • Fotovoltaische cellen
    Cellen die licht direct omzetten in elektriciteit.
  • Fukushima
    Een kerncentrale in Japan die bekend is door de kernramp die naar aanleiding van een zware aardbeving op 11 maart 2011 heeft plaatsgevonden.

G

  • Gallon
    Een Engelse eenheid die nu nog wordtgebruikt voor de inhoud van een olievat (42 gallons). Een gallon komt overeen met 3,785 liter.
  • Generator
    Een Roterend apparaat waarmee energie kan worden opgewekt.
  • Geothermische centrale
    Centrale die energie opwekt door gebruik te maken van de hitte uit het binnenste van de aarde, in de vorm van stoom en warm water.
  • Getijdencentrale
    Elektrische centrale die stroom opwekt door gebruik te maken van het verschil in eb en vloed.
  • Golfslagcentrale
    Centrale die energie opwekt met behulp van de op zee wisselende waterhoogtes door golven
  • Grijze energie
    De elektriciteit die wordt opgewekt door de verbranding van fossiele brandstoffen.

H

  • Helium
    Gas dat vrijkomt bij kernfusie
  • Hiroshima
    Een Japanse havenstad die als eerste in de geschiedenis van de mensheid werd aangevallen met een atoombom, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. De atoombom heeft naar schatting meer dan 240.000 mensen het leven heeft gekost.
  • Hoogveen
    Het veen dat wordt gevormd boven de grondwaterspiegel onder invloed van voedselarm regenwater.

I

  • Inpolderen
    Het proces waarbij een (deel van een) meer of zee wordt drooggelegd en omringd door dijken, om land te creeren.
  • Isotoop
    Atoom van hetzelfde element en met dezelfde scheikundige eigenschappen, maar met een verschillende opbouw van de atoomkern, waardoor de atoommassa’s van elkaar verschillen
  • ITER
    De experimentele kernfusiereactor die in Zuid-Frankrijk gebouwd wordt om als onderzoeksreactor te dienen bij kernfusie

K

  • Kernafval
    Afval afkomstig uit fabrieken die met kernstoffen werken, die door de hoeveelheid radioactiviteit niet vrijgegeven mogen worden.
  • Kerncentrale
    Een energiecentrale die energie opwekt door middel van kernsplitsing.
  • Kernenergie
    De energie die vrijkomt door atoomkernen van het erts uranium te splijten
  • Kernfusie
    Een chemische reactie waarbij atoomkernen van twee stoffen samensmelten tot een nieuwe stof. Bij dit proces komt veel energie vrij.
  • Kernfusiereactor
    Reactor die energie opwekt door kernfusie toe te passen.
  • Kernreactor
    Het onderdeel van een kerncentrale die ervoor zorgt dat een kettingreactie onder controle blijft.
  • Kernsplijting
    Het proces waarbij een kern gesplitst wordt in tenminste twee andere kernen, waardoor bruikbare energie in de vorm van warmte vrij komt.
  • Kerogeen
    Een vaste, zwartbruine organische materie in afzettingsgesteente dat het materiaal vormt voor de vorming van aardgas en aardolie.
  • Kettingreactie
    Het proces waarbij een bepaald fenomeen andere gebeurtenissen in gang zet.
  • KiloWatthour
    De eenheid waarin elektrische energie wordt uitgedrukt.
  • Koelbassin
    Een kunstmatig of natuurlijk waterbekken of meer, dat gebruikt wordt als koelwater bij bijv. Een kerncentrale.

L

  • Laagveen
    Een gebied dat onder voedselrijke omstandigheden onder de grondwaterspiegel ontstaat.
  • LED
    De afkorting van light emitting diode. Een elektronisch component, dat licht uitzendt als er stroom doorheen wordt gestuurd.
  • Legakker
    Een stuk grond waarop de weggestoken of gebaggerde veenlagen gelegd werden om in de zon droog te worden.
  • Ligniet
    Een andere benaming voor de brandstof bruinkool.

M

  • Melt-down
    Ramp die ontstaat als er niet binnen een aantal dagen of weken koelwater wordt gespoten op een gehavende reactor.
  • Methaan
    Broeikasgas
  • Milieueffectrapportage
    Een document waarin de mogelijke voor- en nadelen van de verschillende locaties en opstellingsvormen van een windpark tegen de mogelijke initiatieven worden afgewogen (MER).
  • Moulin Chandelier
    Type molen dat een hogere as heeft dan de eerste molens en dat tevens niet meer op een houten onderbouw staat, maar vervangen is door een stenen toren.

O

  • Opwerking
    Het proces waarbij uit het restproduct van de splijtstof uranium voor ongeveer 96% wordt gerecycled tot herbruikbare grondstof.
  • Opwerkingsfabriek
    Een bedrijf dat gebruikte splijtstofelementen van kerncentrales scheidt in bruikbare splijtstoffen en radioactief afval.

P

  • Panemoon
    Een type verticaleas windturbine met een roterende as die verticaal is opgesteld, terwijl de windvangende bladen met de wind mee bewegen.
  • Petroleum
    Kleurloze, brandbare vloeistof die verkregen wordt uit aardolie en gebruikt wordt als brandstof voor verlichting en verwarming.
  • Piekbelasting
    Een plotselinge verhoging van het stroomverbruik, die ook wel stroompiek wordt genoemd.
  • Platbodemschip
    Een schip waarop turf vervoerd werd via kanalen
  • Pompcentrales
    Waterkrachtcentrales die ’s nachts het water van lager gelegen spaarbekken naar hoger gelegen spaarbekken pompen.

R

  • Radioactief
    Het verschijnsel waarbij een element steeds kleine deeltjes van zichzelf verliest, zonder dat daar enige prikkel van buitenaf voor nodig is.
  • Radioactief afval
    Afval afkomstig uit fabrieken die met kernstoffen werken en die door de hoeveelheid radioactiviteit niet vrijgegeven mogen worden. Wordt ook wel kernafval genoemd.
  • Radioactieve straling
    Straling die ontstaat uit radioactieve stoffen, die voor de mens ernstige gezondheidsproblemen kan geven, zoals leukemie, erfelijke aandoeningen en afwijkingen bij baby’s.
  • Reactie-turbine
    Een Turbine waarbij de rotor zich volledig onder water bevindt. De aandrijvende kracht wordt veroorzaakt door het drukverschil tussen het water voor en na de turbine.
  • Reactor
    Een installatie die bedoeld is om een chemische of nucleaire reactie in te doen plaatsvinden.
  • Reactorbad
    Het onderdeel van een kernreactor dat gevuld is met water en tienduizenden splijtstofstaven van uraniumoxide
  • Rotatie-energie
    Vorm van energie die een voorwerp krijgt doordat het draait.

S

  • Schachtbouw
    Een vorm van mijnbouw waarbij de delfstoffen worden gewonnen door middel van schachten en tunnels diep onder de grond.
  • Schallies
    Gesteenten die zich gemakkelijk in lagen laten splijten en voornamelijk bestaan uit kleimineralen. Ze worden gebruikt voor de winning van olie en gas.
  • Sedimenten
    Afzettingen van materiaal dat met behulp van de wind, het water of ijs is getransporteerd naar een andere plek.
  • Sloopafval
    Het radioactieve afval dat na de sluiting van een kerncentrale overblijft.
  • Slurry
    Radioactief modder, dat overblijft na het onttrekken van uranium uit gesteente.
  • Smeerolie
    Een aardolieproduct dat bedoeld is om wrijving bij machinedelen te verminderen.
  • Spaarbekkencentrale
    Centrale die energie opwekt door water naar een hooggelegen waterbekken te pompen met goedkope stroom uit andere centrales, om dit vervolgens bij een vergrote vraag terug naar beneden te laten stromen.
  • Splijtstofstaaf
    Dichtgelaste staven van metaal met in de kern verrijkt uranium, die gebruikt worden in een reactor voor de opwekking van energie
  • Spriet
    Brandstof die valt onder de zachte bruinkoolsoorten
  • Steenkool
    Een fossiele brandstof die bestaat uit afzettingen van plantenresten
  • Stookolie
    Een restproduct van de aardolieraffinage dat gebruikt wordt als brandstof in dieselmotoren en verwarmingsinstallaties.
  • Stoomturbine
    Constructie, waarin meerdere schoepenraderen door stroomdruk aangedreven worden. Deze druk wordt vervolgens omgezet naar een draaiende beweging.
  • Stralingsziekte
    Algemene ziekteverschijnselen, die ontstaan door korte of lange blootstelling aan radioactieve straling.
  • Stroometiket
    Een document dat inzicht geeft in de samenstelling van de elektriciteit, die door de energieleverancier wordt geleverd.
  • Stuwdam
    Een constructie van beton in een rivier, waar water achter vastgehouden moet worden. Het meer dat vervolgens ontstaat, kan door het hoogteverschil benut worden voor het opwekken van energie.

T

  • Teer
    Kleverig, zwart spul dat uit steenkool gemaakt wordt en gebruikt wordt voor het aanleggen van wegen.
  • Tjernobyl
    Plaats in de toenmalige Sovjet-Unie(1986), waar een kernramp heeft plaatsgevonden, omdat de reactor stil kwam te liggen door een bedieningsfout en uiteindelijk midden in de nacht ontplofte.
  • Tritium
    Wordt in kernfusiereactors gemaakt voor gebruik bij kernfusie.
  • Turbine
    Een machine die de natuurlijke stromingsenergie van bijvoorbeeld water en wind om kan zetten in bruikbare mechanische energie.
  • Turf
    Gedroogd veen dat vroeger als brandstof werd gebruikt.

U

  • Uranium
    Een sterk radioactief metaal dat uit ertsen wordt gewonnen en dat een zeer zware en onstabiele atoomkern heeft .

V

  • Virtuele energiecentrale
    Een cluster van decentrale opwekkingsinstallaties die vanaf een centraal punt worden beheerd om meer sturing te laten plaatsvinden in pieklastelektriciteit of het balanceren van de energievraag. Het betreft bijvoorbeeld kleine warmtekrachtcentrales, windturbines en waterkrachtturbines.

W

  • Warmtekrachtcentrale
    Centrale die naast elektriciteit ook warmte opwekt.
  • Waterkrachtenergie
    Energie die uit stromend water omgezet kan worden in andere bruikbare vormen van energie.
  • West-Falien
    Een subperiode van het Carboon, van 313 tot 303,9 miljoen jaar geleden.
  • Windenergie
    Energie die wordt opgewekt door windmolens met behulp van de wind en vervolgens wordt omgezet in andere bruikbare vormen van energie.
  • Windturbine
    Een moderne windmolen die met behulp van wieken en een generator kinetische energie (beweging) omzet in mechanische energie (elektriciteit).
  • Winning
    Het onttrekken van stoffen uit andere stoffen. De onttrokken stoffen dienen voor verdere bewerkingen.

Z

  • Zonne-energie
    De energie die gewonnen wordt uit de straling van de zon.
  • Zonneboiler
    Een verwarmingsinstallatie waarmee, met behulp van zonlicht, water wordt verwarmd voor diverse gebruikersdoeleinden.
  • Zonnecollector
    Installatie die zonlicht omzet in warmte en wordt gebruikt in combinatie met een zonneboiler.
  • Zonnepaneel
    Groot frame met PV cellen die de stralingsenergie van de zon om kunnen zetten in bruikbare elektriciteit.